Richtlijn

2024 Mondzorg voor aan huis gebonden kwetsbare ouderen (2021)

uitgangsvraag 5

Uitgangsvraag 5

+

Hoe kan continuïteit van zorg bevorderd worden bij aan huis gebonden kwetsbare ouderen?

Uitwerking in PICO
P Aan huis gebonden kwetsbare ouderen
I Interventies ter bevordering van continuïteit van zorg
C Standaard zorg
O Mondgezondheid, kwaliteit van leven, orale functie, patiënttevredenheid

Aanbevelingen

+
  • Zorg voor een actueel mondzorgplan en pas deze cyclisch aan op basis van de cognitieve, fysieke en sociale omstandigheden van de patiënt.
    • Wanneer de patiënt niet in staat is om zijn/haar mond zelfstandig dagelijks te reinigen, wegens fysieke of cognitieve beperkingen, zal hulp ingeschakeld moeten worden.
  • Bepaal de recall termijn op basis van het mondzorgplan (verlies een patiënt niet uit het oog).
  • Beoordeel voor welke doelen in het mondzorgplan andere zorgverleners betrokken moeten worden en benoem dit in het mondzorgplan (zie uitgangsvraag 4a voor informatie over samenwerking met andere zorgverleners).
  • Deel met goedkeuring van de patiënt, of diens wettelijk vertegenwoordiger, het mondzorgplan met betrokken mantelzorger(s) en/of zorgverlener(s).

Continuïteit van zorg is noodzakelijk om behaalde behandelresultaten te borgen. Dit heeft betrekking op zowel de professionele mondzorg die de mondzorgverlener aanbiedt, als op het dagelijks reinigen van de mond door de patiënt zelf of diens verzorgenden. Een mondzorgverlener draagt in principe de morele verantwoordelijkheid de professionele mondzorg te continueren of de patiënt te verwijzen, wanneer hij of zij de mondzorg zelf niet meer kan leveren, naar een mondzorgverlener met meer ervaring of expertise. Om de mondzorg te continueren is het van belang dat het mondzorgplan te allen tijde actueel is. Hiertoe dient cyclisch geëvalueerd te worden of de doelen uit het mondzorgplan aansluiten bij de cognitieve, fysieke en sociale omstandigheden van de patiënt.

Voor een effectieve continuïteit van mondzorg zijn een helder mondzorgplan en goede communicatie essentieel. De mondzorgverlener diagnosticeert een probleem en formuleert per probleem een doel en beschrijft deze in het mondzorgplan. Per doel wordt beschreven waar de mondzorg plaats zal vinden, welke personen/ zorgverleners betrokken moeten worden, wanneer, waar en door wie de patiënt weer wordt gezien. Om al deze onderwerpen te bespreken wordt aangeraden om de doelen SMART te formuleren, dat wil zeggen:

  • Specifiek – De doelstellig is eenduidig. Beschrijf wie, wat, wanneer en waar doet.
  • Meetbaar – Beschrijf hoe het resultaat gemeten of geëvalueerd wordt.
  • Acceptabel – De doelen zijn acceptabel voor de patiënt, mantelzorger of zorgverleners.
  • Realistisch – Beschrijf een doel dat realistisch is.
  • Tijdsgebonden – Beschrijf wanneer het doel behaald moet worden.

Wanneer het mondzorgplan wordt opgesteld of aangepast, is het van belang om aandacht te besteden aan de wensen van de patiënt zelf en wat de patiënt wel of niet zelfstandig kan doen.

Is de patiënt in staat het gebit zelfstandig dagelijks te reinigen? Is de patiënt bereid en of in staat de adviezen van de mondzorgverlener op te volgen? Verwijs de patiënt naar informatie over zelfzorg ( www.allesoverhetgebit.nl/alles-over-mondgezondheid/tips-voor-een-gezond-gebit/mondzorg-voor-ouderen )  Als de patiënt beperkingen ervaart bij zelfzorg, dan kunnen mantelzorgers of andere zorgverleners betrokken worden om de patiënt te ondersteunen. Zorg dat de mantelzorger of zorgverlener informatie krijgt over mondverzorging door derden. Overweeg de mantelzorger of zorgverlener hierin te trainen. Nadere informatie voor niet-mondzorgverleners is te vinden op Kennisplein Zorg voor beter (www.zorgvoorbeter.nl/mondzorg/mondverzorging/poetsinstructie). Wees ervan bewust dat sommige mantelzorgers veel taken hebben en de taak voor mondzorg er niet zomaar bij kan. In enkele gevallen zijn mantelzorgers overbelast. In dat geval kan ook een zorgverlener worden gevraagd. Zie ook Kwetsbare ouderen thuis handreiking voor integrale zorg en ondersteuning in de wijk. www.beteroud.nl/nieuws/handreiking-kwetsbare-ouderen-thuis  (Wind, 2019).

Nazorg en het bepalen van de recall termijn, is een belangrijk onderdeel van de mondzorg voor aan huis gebonden kwetsbare patiënten. Deze patiëntengroep zal niet snel aan de bel trekken bij klachten of complicaties. Verlies de patiënt daarom na consultaties en of behandeling niet uit het oog.

Heldere communicatie over het mondzorgplan met de patiënt en eventueel met de mantelzorg(s) en of zorgverlener(s) maakt duidelijk wat ieders taak is. Hierbij kan worden stil gestaan bij de aanwezige risico’s voor de patiënt, zoals progressie van parodontitis of een hoog (wortel) cariësrisico, op welke wijze goede mondverzorging kan bijdragen risico’s voor negatieve gezondheidsuitkomsten te verkleinen en op welke signalen zij kunnen letten. Door het mondzorgplan te bespreken zal er meer begrip komen voor het mondzorgplan en zal er meer belang gehecht worden aan het uitvoeren van het mondzorgplan. Zie verder uitgangsvraag 4a, over samenwerking met andere zorgverleners.

Andere zorgverleners kunnen een belangrijke rol spelen in het monitoren dan wel ondersteunen van de mondgezondheid bij aan huis gebonden kwetsbare patiënten en waar nodig een consult aanvragen bij de mondzorgverlener. Het screeningsinstrument van De Mond Niet Vergeten (171018-Screenings-verwijsinstrument.pdf (demondnietvergeten.nl) kan voor zorgverleners buiten de mondzorg, zoals thuiszorgmedewerkers, wijkverpleegkundigen, praktijkondersteuners van de huisartsenpraktijk (POH) en mantelzorgers, behulpzaam zijn bij het monitoren van de mondgezondheid. Ook de Oral Health Assessment Tool (OHAT) is hiervoor geschikt, dit instrument is meer gedetailleerd. (Chalmers, 2004) Overweeg deze instrumenten in te zetten, om de continuïteit van zorg te verbeteren.

Onderbouwing

Literatuursearch en -selectie

De selectiecriteria zijn toegepast op de referenties verkregen uit de zoekactie. In eerste instantie zijn de titel en abstract van de referenties beoordeeld. Hiervan werd geen referentie gevonden die voldeed aan de inclusiecriteria.

Conclusies

Er zijn geen conclusies geformuleerd voor deze vraag.